Monitoring i rzecznictwo są jednymi z ważniejszych działań Fundacji Rodzić po Ludzku i w sposób bezpośredni realizują jej misję.
Ciąża i macierzyństwo, mimo deklarowanego przez instytucje państwowe wsparcia, narażają kobiety na marginalizację, szczególnie na rynku pracy. Urodzenie dziecka powoduje obniżenie statusu materialnego, a dostęp kobiet do informacji i pomocy prawnej oraz do informacji o właściwej opiece medycznej jest utrudniony. Kobiety niezamożne są dyskryminowane w dostępie do właściwej opieki medycznej poprzez tolerowanie pobierania niezgodnych z prawem dodatkowych opłat za usługi medyczne.
Do niedawna w placówkach położniczych nie obowiązywały ogólnokrajowe standardy, które określałyby rodzaj i jakość świadczeń dla pacjentek szpitali położniczych. To powodowało olbrzymie dysproporcje w traktowaniu kobiet w poszczególnych placówkach, powodowało, że ich potrzeby często były bagatelizowane, a prawa jako pacjentów naruszane.
Jednym z celów Fundacji formułowanym niemalże od początku jej działalności było doprowadzenie do powstania standardów opieki okołoporodowej, które, zatwierdzone przez Ministra Zdrowia, stanowiłyby podstawę opieki okołoporodowej. Temu celowi podporządkowane było wiele naszych działań, przede wszystkim akcje „Rodzić po ludzku", które oprócz swojego społecznego wymiaru, dały nam możliwość monitorowania i analizy sytuacji położniczej w Polsce, a następnie formułowania w imieniu kobiet postulatów zmian w opiece kierowanych do decydentów. Głos kobiet stał się słyszalny dzięki publikowanym po zakończeniu akcji "Przewodnikom po szpitalach". W raportach o opiece okołoporodowej w Polsce zawarliśmy najważniejsze postulaty, które wyłoniły się w trakcie trwania akcji.
Od 2007 roku Fundacja, na zaproszenie Ministra Zdrowia, brała intensywny udział w pracach Zespołu, który stworzył podwaliny pod dokument, który miałby określać standardy w opiece okołoporodowej. Dzięki aktywności członkiń Fundacji wypracowany dokument zawiera wiele zapisów, które realizują postulaty wszystkich akcji „Rodzić po Ludzku". Standardy w opiece okołoporodowej zyskały rangę Rozporządzenia Ministra Zdrowia i od kwietnia 2011 roku obowiązują placówki położnicze w całym kraju.
Monitorujemy w sposób ciągły przestrzeganie praw pacjenta w oddziałach położniczych, czego wynikiem było opracowanie i opublikowanie szczegółowego raportu na ten temat oraz wydanie poradnika dla personelu medycznego "Przykłady dobrych praktyk. Jak przestrzegać praw pacjenta". Opracowaliśmy również "Analizę uwarunkowań prawnych opieki okołoporodowej", odnoszącą się do praw pacjenta i ich gwarancji ustawowych i "Analizę uwarunkowań prawnych zawodu położnej".
W ramach działań monitoringowych i rzeczniczych podjęliśmy wiele innych akcji, m. in.: akcja w sprawie refundacji szkół rodzenia przez NFZ, interwencje w sprawie działań ZUS, w wyniku, których wiele kobiet po porodzie zostało pozbawionych zasiłków i prawa do świadczeń medycznych.
W dalszym ciągu celem naszych działań jest:
Poród jest wydarzeniem intymnym.
Rodząca ma prawo domagać się, aby poród odbywał się w miejscu i w sposób gwarantujący poszanowanie jej godności oraz poczucia intymności. To samo tyczy się wszystkich badań i zabiegów. Każda kobieta powinna być pytana o zgodę na obecność przy badaniach i porodzie studentek położnictwa, studentów medycyny.
punkt 6. Dekalogu "Rodzenia po ludzku"