W czwartej edycji akcji "Rodzić po ludzku" w 2006 r. otrzymaliśmy rekordową liczbę prawie 40 tys. ankiet i ponad 4 tys. listów. Do oceny szpitali posłużyło nam 26 tys. ankiet - od mam, które rodziły w latach 2004 - 2006. Tak jak i w poprzednich edycjach akcji, tak i teraz ocenialiśmy szpitale za pomocą gwiazdek i serc, przy czym serca przyznawane były tylko tym szpitalom, z których dostaliśmy odpowiednią liczbę ankiet i listów od kobiet. Nie zmieniliśmy kryteriów oceny (opartych na zaleceniach Światowej organizacji Zdrowia i Karcie Praw Pacjenta), ale na niektóre z nich zwracaliśmy szczególną uwagę. Ponieważ najważniejszym postulatem w tegorocznej akcji było „Rodzić po Ludzku to nie przywilej" zwracaliśmy uwagę za co i w jakiej wysokości szpitale pobierają opłaty. Zaostrzyliśmy również ocenę za kontakt matki z dzieckiem tuż po porodzie (nie wystarczy więc, że dziecko kładzione jest na brzuchu mamy na parę minut, a potem zabierane - promowaliśmy długi, niezakłócony kontakt między mamą a dzieckiem, gdzie maluch może odpocząć po porodzie przytulając się do mamy a potem przyssać się do piersi). Równie wnikliwie przyglądaliśmy się opiece nad mamą i dzieckiem po porodzie - czy personel opiekuje się mamami i dziećmi, czy uczy karmienia i pielęgnacji, pomaga w problemach wczesnego połogu, czy pediatrzy informują o zdrowiu dzieci. Przy ocenie kontaktu i opieki po porodzie zwracaliśmy uwagę na opinię mam po cesarskim cięciu: czy miały możliwość przywitania się z dzieckiem jeszcze w Sali operacyjnej, po jakim czasie miały dziecko na stałe, czy personel pomagał im po porodzie. Każdy szpital mógł zdobyć maksymalnie pięć gwiazdek. Szpitale, z których dostaliśmy mało listów i ankiet, ocenialiśmy „ofertowo", czyli pisaliśmy, co oferują, ale - ponieważ informacje te nie były potwierdzone przez kobiety - oceny za swobodę rodzenia, kontakt z dzieckiem i opiekę po porodzie były surowsze - najwyżej pół gwiazdki, a wiec maks. szpital mógł dostać 3 i 1/2 gwiazdki. Szpitalom „ofertowym" nie przyznawaliśmy serc.

Za co gwiazdki, czyli ocena oferty

Przy dawaniu gwiazdek korzystaliśmy z informacji z co najmniej dwóch źródeł: od ordynatorów oddziałów położniczego i neonatologicznego (wypełniali specjalne ankiety) i od niezależnego ankietera, który odwiedził szpital. Ankiety i listy od kobiet (jeśli przyszły) stanowiły trzecie źródło.

1. Swoboda rodzenia

Szpital uznaje prawo kobiety do zgodnego z jej instynktem zachowania i wyboru najwygodniejszej pozycji w czasie porodu. Dzięki temu poród jest łatwiejszy i mniej bolesny.

Cała gwiazdka

• w I okresie porodu można swobodnie chodzić, pić i brać kąpiel lub prysznic, bez ograniczeń korzystać z dodatkowych sprzętów do porodu (worka sako, piłki, drabinek)
  
• rodząca może sama wybrać pozycję (ew. za radą personelu), w jakiej chce urodzić.
• Znaczący % kobiet rodzi w innej pozycji niż leżąca i półleżąca.
• konieczne jest potwierdzenie tego przez kobiety!

Pół gwiazdki

• spełnione warunki na całą gwiazdkę - swoboda w I i II okresie, ale brak potwierdzenia przez kobiety (tylko ankieta od ordynatora!)
• ograniczenie swobody poruszania się (także przez KTG) picia, kąpieli i korzystania z dodatkowych sprzętów do porodu
• II okres porodu odbywa się w tradycyjnej pozycji na leżąco lub półsiedzącej - częściej narzuconej niż doradzonej przez personel (ważne były opinie kobiet, które pisały, w jakim stopniu ograniczało to ich swobodę).

Bez gwiazdki

• personel narzuca lub bardzo ogranicza zachowanie w I okresie porodu
• personel decyduje o wyborze pozycji do parcia
• kobieta unieruchomiona jest przez cały poród z powodu ciągłego KTG

2. Obecność bliskiej osoby

Mąż, matka, siostra, przyjaciółka dają kobiecie wsparcie, okazują jej czułość. Ich obecność uczłowiecza sytuację i wpływa także na zachowanie personelu.

Cała gwiazdka

• gdy bliska osoba może towarzyszyć rodzącej w każdym miejscu - nie ma ograniczenia tylko do sali porodów rodzinnych
• gdy bliska osoba może zostać z rodzącą co najmniej 2 godziny po porodzie
• gdy obecność ta jest bezpłatna i szpital nie stawia żadnych warunków, a opłaty są drobne (np. za ochraniacze na buty i ubranie, herbatę lub za dodatkowe świadczenia szpitala, np. nocleg).
• gdy bliska osoba traktowana jest uważnie i z szacunkiem i może aktywnie pomagać w porodzie

Pół gwiazdki

• gdy bliska osoba może być krócej niż 2 godziny po porodzie
• gdy trzeba płacić za poród rodzinny warunkach sali pojedynczej, ale jest możliwość rodzenia bez opłat w sali ogólnej (za zgodą innych rodzących).

Bez gwiazdki

• Gdy poród rodzinny jest płatny i odbywa się wyłącznie w wyznaczonej sali, a szpital nie proponuje bezpłatnej alternatywy.
• dziwolągi administracyjne, np. dodatkowe badania, które musi zrobić bliska osoba
• osoba towarzysząca jest źle traktowana przez personel
• Gdy szpital deklaruje dobrowolność opłat( np. na przyszpitalną fundację), ale kobiety pisały o przymusie płacenia.

3. Kontakt z dzieckiem bezpośrednio po porodzie

Bezpośredni, bliski kontakt z dzieckiem łagodzi wysiłek porodowy, jest warunkiem udanego karmienia.

Cała gwiazdka

• Znacząca liczba mam mogła przytulić dziecko zaraz po urodzeniu przez dłuższy czas, nawet powyżej pół godziny.
• pierwsze karmienie w sali porodowej
• ponowny kontakt z dzieckiem - tuż po oględzinach
• wszystkie informacje potwierdzone przez kobiety

Pół gwiazdki

• dziecko kładzione na piersi mamy na kilka minut, kontakt przerwany oględzinami, mierzeniem, ważeniem. Noworodek wraca do mamy jeszcze w sali porodowej na pierwsze karmienie.
• opis tylko na podstawie ankiety od ordynatora (brak potwierdzenia przez matki)

Bez gwiazdki

• personel w ogóle nie kładzie dziecka na brzuch matki albo kładzie tylko na chwilę.
• kobieta dostaje dziecko dopiero w oddziale położniczym, np. po 2 godzinach, albo następnego dnia, bez żadnego uzasadnienia i wtedy dopiero może nakarmić dziecko po raz pierwszy.

4. Pomoc i wsparcie po porodzie
Wspólne przebywanie mamy z dzieckiem w oddziale stało się prawie normą. Nie wszyscy jednak wiedzą, jak powinni ją realizować - że młodej matki nie można zostawiać bez pomocy (rooming-in nie zwalnia personelu z obowiązków i odpowiedzialności!).

Cała gwiazdka

• w salach matki z dziećmi leżą przez całą dobę (łóżeczka - a czasem nawet inkubatory - dowolnie ustawiane obok łóżek mam)
• jeśli dzieci leżą w oddziale noworodków - można je swobodnie odwiedzać.
• kobiety są uczone karmienia piersią, personel pomaga i uczy pielęgnacji dziecka
• Zabiegi pielęgnacyjne i medyczne wykonywane są w obecności matek
• Mamy są informowane o stanie dzieci przez pediatrów
• Personel opiekuje się położnicami i dba o higienę (zmiana pościeli, czystość na salach)
• wspiera i interesuje się stanem psychicznym kobiet i pomaga w rozwiązywaniu problemów (z laktacją, baby blues, choroba dziecka).
• informacje potwierdzone przez kobiety.

Pół gwiazdki

• Tylko częśc kobiet uczona jest karmienia i pielęgnacji i może liczyć na opiekę personelu.
• Pediatrzy zdawkowo informują o dzieciach
• spełnione warunki na całą gwiazdkę, ale brak potwierdzenia kobiet (tylko opinia ordynatora!)

Bez gwiazdki

• Matki zdane są w większości same na siebie w karmieniu, pielęgnacji i rozwiązywaniu problemów.
• personel decyduje o kontakcie mamy z dzieckiem, które leży w oddziale noworodkowym.
• dzieci są dokarmiane i dopajane bez zgody mam, matki nie są zachęcane do karmienia piersią lub zmuszane do karmienia piersią ale pozostawione bez pomocy
• matki nie mogą towarzyszyć dzieciom przy zabiegach pielęgnacyjnych i medycznych

5. Edukacja i poradnictwo

Pół gwiazdki za edukację przedporodową, gdy szpital współpracuje ze szkołą rodzenia lub ma własną

Pół gwiazdki za poradnictwo laktacyjne, gdy szpital ma poradnię lub punkt laktacyjny

Bez gwiazdki - gdy zabrakło poradnictwa i edukacji

Za co serca...

O ile przy przyznawaniu gwiazdek korzystaliśmy z informacji od kobiet, od lekarzy i od ankieterów, o tyle serca dawaliśmy wyłącznie na podstawie listów i ankiet kobiet (ale staraliśmy się je wyważać, aby opinie jednostkowe i skrajne nie zaważyły na ogólnej ocenie). Maksymalnie szpital mógł otrzymać 5 serc, ale tylko wtedy, gdy powtarzały się entuzjastyczne oceny.

Serca przyznawaliśmy za:

• życzliwość (w izbie przyjęć, sali porodowej i na położnictwie)
• pomoc (w czasie porodu i po)
• informowanie (o przebiegu porodu i o stanie dziecka)
• poszanowanie godności i zachowanie intymności
• respektowanie prawa do zgody lub odmowy na podawanie środków (np. na przyspieszenie lub wywołanie porodu), na zabiegi (np. masaż szyjki macicy, czy nacięcie krocza) i obecność studentów.

Serce czarne - gdy pobyt w szpitalu kobiety wspominały bardzo źle, były zdane wyłącznie na siebie, personel był nieżyczliwy, a nawet arogancki, nie pomagał, nie informował. Nie zapewniono im minimum intymności i godności, narażano na bolesne badania i dodatkowy stres.


Ja czytać ocenę szpitala:

Pół gwiazdki - 1 gwiazdka trudno polecać ten szpital

2 gwiazdki - przeciętny

3 gwiazdki - starają się

4 gwiazdki - dobry szpital

5 gwiazdek - polecamy zdecydowanie

Czarne serce - omijajcie ten szpital z daleka!

1 serca - szpital nieprzyjazny, ale zdarzają się życzliwe gesty

2 serca - rutynowy

3 serca - robi pozytywne wrażenie

4 serca - życzliwi i serdeczni

5 serc - jak rodzić to tylko tu!

Uzupełnieniem informacji ofercie są podane przez ordynatora statystyki danego oddziału