Mamy Prawa Mamy - gdy jesteś pacjentką

Tagi: prawa kobiet | prawa pacjenta | standard opieki okołoporodowej

1.   Każdy ma prawo do ochrony zdrowia
2.  Obywatelom niezależnie od ich sytuacji materialnej, władze publiczne zapewniają równy dostęp do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanej ze środków publicznych. Warunki i zakres udzielanych świadczeń określa ustawa.
3.  Władze publiczne są zobowiązane do zapewnienia szczególnej opieki zdrowotnej dzieciom, kobietom ciężarnym, osobom niepełnosprawnym i osobom w podeszłym wieku.

Konstytucja Rzeczpospolitej Polskiej, Art. 68

Szczegółowo o prawach pacjenta stanowi, uchwialona 6 listopada 2008 r., ustawa o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta. Dodatkowo tematykę tę poruszają ustawy: o zawodzie lekarza i zawodach pielęgniarki i położnej. Informacje o  prawach pacjenta powinny być umieszczone w widocznym dostępnym miejscu w  każdej placówce zdrowotnej, by pacjent miał możliwość zapoznania się ze swoimi prawami.
Dodatkowo lekarz i położna zobowiązani są do przestrzegania kodeksów etyki zawodowej.
 
Prawo do świadczeń zdrowotnych
  • Twoim podstawowym prawem jako pacjentki jest uzyskanie od personelu medycznego świadczeń zdrowotnych zgodnych z aktualną wiedzą medyczną, zasadami etyki zawodowej oraz udzielanych ze szczególną starannością.
  • Świadczenia zdrowotne to wszystkie czynności personelu służące do ratowania, zachowania czy też przywracania i poprawie zdrowia. Katalog tych działań jest szeroki, należą do niego m.in. badania diagnostyczne, porady lekarskie, podanie leku, opieka nad kobietą w ciąży, w czasie porodu i połogu.
  • Każde z tych świadczeń powinno być udzielone zgodnie z najnowszą wiedzą medyczną, popartą aktualnymi wynikami badań naukowych.
  • Staranność oznacza, że pacjentka powinna być potraktowana indywidualnie, a udzielane jej świadczenia medyczne uzależnione od okoliczności i konkretnego stanu pacjentki. Zasada staranności pozostaje w związku ze wszystkimi zasadami etyki zawodowej, a więc także z zasadą naczelną - by przede wszystkim nie szkodzić.
  • Jako pacjentka masz prawo żądać by osoba udzielająca Ci świadczeń zdrowotnych zasięgnęła opinii u innego lekarza lub położnej. Lekarz, położna może odmówić zasięgnięcia opinii, jeżeli stwierdzi, że Twoja prośba jest bezzasadna.
art. 6-8 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta
 
 
Prawo do poszanowania intymności i godności
  • Poszanowanie intymności oznacza szacunek dla indywidualnego poczucia wstydu kobiety. Wyrazem tego jest przede wszystkim niedopuszczanie, aby w badaniach i zabiegach medycznych brały udział osoby, których pomoc i obecność nie jest konieczna.
  • Wyjątkiem od tej zasady jest udział osób uczących się zawodów medycznych m. in. w klinikach i szpitalach akademii medycznych. Uzyskanie Twojej zgody na udział studentów i stażystów nie jest wymagane, gdy interwencja medyczna jest konieczna, a ich udział ograniczony jest do minimum wynikającego z celów dydaktycznych. Jednak osoba nadzorująca praktyki studentów ma obowiązek dopilnować, aby intymność i godność osobista pacjentki była uszanowana. Masz prawo nie zgodzić się na udział studentów i słuchaczy szkół medycznych, jeżeli dana czynność na charakter wyłącznie pokazowy.
  • W czasie udzielania świadczeń zdrowotnych może być obecna bliska ci osoba. Jako rodzic-przedstawiciel ustawowy dziecka, masz prawo do obecności w czasie udzielania mu świadczeń zdrowotnych. Prawo to może zostać ograniczone w przypadku zagrożenia epidemicznego lub ze względu na bezpieczeństwo zdrowotne pacjenta.
  • Masz prawo poprosić o niewykonywanie konkretnego świadczenia przez wskazaną osobę z personelu.
  • Warunki, w jakich udzielane są świadczenia medyczne, powinny gwarantować poszanowanie intymności pacjentki. Idealnie, jeśli szpital dysponuje pojedynczymi salami porodowymi (pobieranie opłat za korzystanie z nich jest niezgodne z prawem!). W czasie obchodu i w każdej innej sytuacji masz prawo oczekiwać, by uszanowano Twoją prywatność - np. osłonięto parawanem, zamykano drzwi, przekazywano informacje o Twoim stanie w sposób dyskretny.
  • Poszanowanie godności osobistej pacjentki polega na podmiotowym, a nie przedmiotowym traktowaniu kobiety, odnoszeniu się do niej jako do wartościowego i odczuwającego człowieka, a nie przypadku medycznego. Przejawem poszanowania godności jest m.in. unikanie zadawania zbędnego bólu przez niestaranne czy nieprofesjonalne wykonanie świadczeń medycznych, a także zapoznanie pacjenta z przysługującymi prawami, z obowiązującym regulaminem i panującymi w placówce zasadami,  oraz przedstawianie się lekarzy i położnych.
 
art. 20 - 22 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta
 
 
Prawo do informacji
  • Twoje prawo do informacji wynika z konstytucyjnego prawa jednostki do samostanowienia.
  • Informacja powinna:
- być pełna - personel powinien objaśnić Twój stan zdrowia, możliwe  metody lecznicze i diagnostyczne, cel zastosowania danego środka czy zabiegu oraz poinformować Cię o ewentualnych następstwach, negatywnych i pozytywnych konsekwencjach zastosowania lub zaniechania określonych świadczeń.
- być zrozumiała, podana przystępnym językiem, a specyficzne medyczne terminy i sformułowania wyjaśnione.
- zawierać wszelkie dane, na podstawie których możesz podjąć świadomą zgodę, lub odmówić poddania się określonym czynnościom.

Tylko informacja spełniająca powyższe warunki umożliwia pacjentowi udzielenie ważnej zgody na zabiegi i uprawnia personel do legalnego działania.

Matka i ojciec noworodka od chwili jego narodzin są jego przedstawicielami ustawowymi, a więc personel medyczny jest zobowiązany informować ich o wszystkim, co dotyczy dziecka.

  • Wyłącznie w sytuacjach wyjątkowych lekarz może ograniczyć informacje przekazywane pacjentowi, jeśli według jego oceny przemawia za tym dobro pacjenta i gdy rokowanie jest dla niego niepomyślne. W takim przypadku lekarz jest obowiązany przekazać informacje przedstawicielowi ustawowemu pacjenta lub osobie przez pacjenta upoważnionej. Należy pamiętać, że w takiej sytuacji lekarz ma obowiązek udzielić pacjentowi informacji, jeśli pacjent ich zażąda.
  • Jeśli chcesz, aby informacje o Twoim stanie zdrowia były przekazywane innym osobom, np. Twojemu mężowi lub partnerowi, musisz  poinformować o tym personel.
 
art. 9-12 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta
 
 
Prawo do wyrażenia zgody na udzielenie świadczeń zdrowotnych
  • Zanim lekarz, położna, czy personel medyczny przystąpi do badania, zabiegu, podania środków farmakologicznych, czy innych świadczeń medycznych, zobowiązany jest do uzyskania Twojej zgody na dokonanie tej czynności. Prawo to wypływa z konstytucyjnego prawa jednostki do samostanowienia i do ochrony jej integralności.
  • Każda kobieta ma prawo do wyrażenia zgody w sposób świadomy, a więc po uzyskaniu wyczerpującej i zrozumiałej informacji oraz swobodny,  tzn. bez  wywierania na nią jakiegokolwiek wpływu czy nacisku. Masz również prawo wycofania zgody w każdym momencie.
  • Jeśli nie zgadzasz się na przeprowadzenie jakiejś czynności medycznej, masz prawo do wyrażenia sprzeciwu w każdej chwili, w formie ustnej lub pisemnej.

Nawet tak rutynowo wykonywane zabiegi jak: przebicie pęcherza płodowego, podanie oksytocyny czy nacięcie krocza, powinny być poprzedzone dokładną informacją i pytaniem o zgodę na ich wykonanie. Podjęcie ich bez zgody kobiety, w sytuacji gdy nie ma bezpośredniego zagrożenia życia, jest naruszeniem prawa.


Są różne formy uzyskiwania zgody na interwencje medyczne: zgoda pisemna w przypadku zabiegów operacyjnych i interwencji stwarzających podwyższone ryzyko (np. cesarskie cięcie, czy znieczulenie zewnątrzoponowe), zgoda ustna oraz tzw. zgoda dorozumiana, czyli wyrażona przez każde zachowanie, które pokazuje w sposób nie budzący wątpliwości wolę poddania się proponowanym czynnościom medycznym. Aby zgoda była ważna, powinna być udzielona bezpośrednio przed proponowanym badaniem lub zabiegiem.


Obecnie w większości szpitali kobieta przy przyjęciu do szpitala wyraża ogólną zgodę na proponowane leczenie lub na przyjęcie do szpitala (tzw. zgoda blankietowa). Jest to praktyka będąca pozostałością po przepisach, które dziś nie obowiązują. W obecnym stanie prawnym zgoda na proponowane leczenie wyrażona w takiej formie, jest bezskuteczna. Wszelkie czynności medyczne dokonywane po uzyskaniu tylko takiego oświadczenia są bezprawne.

Ponieważ rodzice są przedstawicielami ustawowymi dziecka, to oni mają prawo do wyrażania zgody (lub sprzeciwu) wobec każdej czynności medycznej, która dotyczy ich dziecka.

art. 15-19 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta
 

Prawo pacjenta do tajemnicy informacji z nim związanych

  • Zobowiązanie personelu medycznego do dyskrecji w zakresie informacji dotyczących pacjenta wypływa z konstytucyjnego prawa jednostki do poszanowania prywatności.
  • Tajemnica lekarska dotyczy wszelkich informacji o stanie zdrowia i leczeniu, a także faktów z życia prywatnego, rodzinnego czy też zawodowego pacjenta. Drażliwe informacje o życiu prywatnym, seksualnym, przebytych chorobach itp., które pacjentka powierza personelowi medycznemu nie mogą być przedmiotem komentarzy nie związanych z kwestiami medycznymi i procesem leczenia.
  • Masz prawo do tego, aby wywiad przy przyjęciu do szpitala czy rozmowa o stanie zdrowia Twoim lub dziecka przebiegały w warunkach gwarantujących zachowanie poufności. Poproś o rozmowę w cztery oczy, czy w osobnym pomieszczeniu.
  • Obowiązek poufności odnosi się także do każdej dokumentacji medycznej.
  • Personel jest zobligowany do zachowania w tajemnicy informacji zarówno o byłym, jak i zmarłym pacjencie.
Pamiętaj: lekarz może udzielać osobom trzecim informacji dotyczącej stanu Twojego zdrowia tylko wtedy, gdy wyrazisz na to zgodę. Ograniczenie to dotyczy nawet tak bliskich ci osób jak mąż, partner, rodzice czy teściowie.

art. 13-14 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta
 

Prawo do dodatkowej opieki pielęgnacyjnej sprawowanej przez osobę bliską oraz do poszanowania życia prywatnego
  • Gdy przebywasz w szpitalu przez całą dobę lub dłużej, masz prawo do dodatkowej opieki ze strony bliskiej Ci osoby. O tym prawie warto szczególnie pamiętać w sytuacjach trudnych -  gdy przebywasz w szpitalu z powodu poronienia, jesteś po trudnym porodzie, dziecko urodziło się chore, gdy szczególnie potrzebna jest Ci pomoc i wsparcie. Prawo do dodatkowej opieki dotyczy zarówno dnia, jak i nocy, a regulaminy porządkowe w szpitalu nie powinny stanowić inaczej.
  • Pacjentem jest również Twoje nowonarodzone dziecko i ma ono prawo do nieprzerwanej opieki sprawowanej przez osobę bliską,  czyli mamę lub tatę. Trzeba jednak podkreślić, iż przepisy wspominają o "dodatkowej" opiece, a więc w żadnej mierze nie zwalniają personelu z obowiązku opieki nad pacjentami.
 
 
art. 34 i 35 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta
 
 
Poród z  bliską osobą (tzw. poród rodzinny)
Narodziny dziecka to nie tylko wydarzenie medyczne, ale przede wszystkim okres, w którym potrzebujesz obecności i wsparcia bliskich Ci osób. Masz prawo do tego, aby przy porodzie towarzyszyła Ci bliska, wybrana osoba, niekoniecznie mąż, czy ojciec dziecka, ale także mama, siostra czy przyjaciółka. Uprawnienie to związane jest z Twoim prawem do ochrony życia prywatnego i rodzinnego, poszanowania godności i intymności oraz prawem do dodatkowej opieki pielęgnacyjnej sprawowanej przez osobę bliską.
 
 
Czy można pobierać opłaty za poród rodzinny?
Ustawa o prawach pacjenta zezwala na pobieranie przez zakłady opieki zdrowotnej opłat za realizację prawa do dodatkowej opieki pielęgnacyjnej. Możliwe jest to jednak pod pewnymi warunkami: 1. realizacja tego prawa skutkuje kosztami, przy czym koszty muszą być rzeczywiste, czyli takie, które faktycznie zostały poniesione przez zakład opieki zdrowotnej; 2. decyzję o opłatach podejmuje kierownik szpitala; 3. informacja o wysokości opłaty oraz o sposobie jej ustalenia jest jawna i udostępniona w lokalu szpitala (art. 35).
Jeżeli sposób pobierania opłat nie jest zgodny z tymi zasadami, pacjentka może złożyć skargę do Rzecznika Praw Pacjneta lub lwojewódzkiego oddziału Narodowego Funduszu Zdrowia.

Prawo do kontaktu z osobami bliskimi
  • Niezależnie od prawa do dodatkowej opieki przysługuje Ci prawo do kontaktu z osobami z zewnątrz, przede wszystkim do odwiedzin osób bliskich. Twój kontakt z rodziną nie może być utrudniany, jednak warunki, godziny i miejsce spotkań powinny być szczegółowo określone w regulaminie porządkowym szpitala.
  • Warto też zwrócić uwagę na fakt, czy sposób realizacji prawa do kontaktu z bliskimi nie narusza praw innych osób przebywających w oddziale, przede wszystkim prawa do intymności czy poszanowania prywatności. Z tego względu określenie w regulaminie porządkowym placówki zasad przebiegu odwiedzin, liczby osób jednorazowo odwiedzających pacjentkę, czy też godzin (dogodnych dla osób pracujących), w których spotkania te mogą się odbywać, nie jest naruszeniem prawa pacjenta, a próbą respektowania praw współpacjentów.
Pamiętaj: zasadne ograniczenie prawa do kontaktu nie jest naruszeniem Twoich praw, ale dbałością o poszanowanie praw innych.
 
 
art. 33-35 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta
 

Prawo wglądu w dokumentację medyczną
  • Pacjent, jego przedstawiciel ustawowy lub osoba upoważniona przez pacjenta ma prawo dostępu do dokumentacji medycznej.
  • Indywidualna dokumentacja medyczna składa się z dokumentacji zewnętrznej (skierowania do szpitala, na badania diagnostyczne, zaświadczenia i orzeczenia lekarskie, karty informacyjne z leczenia szpitalnego czy karty przebiegu ciąży) i wewnętrznej (między innymi historia zdrowia i choroby, informacje o dokonywanych badaniach, zabiegach, podawanych lekach wraz z identyfikacją osób i czasu dokonania świadczenia). Masz prawo wglądu do tych dokumentów w pełnym zakresie, sporządzenia odpisów lub kopii (na własny koszt).
  • Masz również prawo wglądu w dokumentację zbiorczą placówki  (formularze, księgi, rejestry) tylko w zakresie dotyczącym Twojej osoby, za pośrednictwem lekarza prowadzącego.
  • Prawo pacjenta do zapoznania się z dokumentacją medyczną nie ogranicza się jedynie do fizycznego wglądu, ale obejmuje przede wszystkim prawo do zrozumiałego zapoznania się z jej zawartością. Dokumentację sporządzoną w języku łacińskim lekarz powinien dokładnie Ci objaśnić.
  • Także po śmierci pacjenta, osoba upoważniona przez pacjenta za życia ma prawo do wglądu w dokumentację medyczną. nie trzeba oddzielnie upoważniać do tego na wypadek śmierci.
 
Pamiętaj: Nie można odmówić Ci wglądu do dokumentacji medycznej dotyczącej Ciebie, lub osoby której jesteś przedstawicielem ustawowym. Placówka może poprosić cię o złożenie podania, jednak nie musisz uzasadniać swojej prośby. Sprawdź czy zawartość dokumentacji jest zgodna z tym, co zapamiętałaś z pobytu w szpitalu. Jeśli jest inaczej, złóż pisemne żądanie uzupełnienia braków w dokumentacji i zażądaj dołączenia go do dokumentacji.
 
art. 23-30 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta
 

Prawo do skargi

Jeżeli uważasz, że któreś z Twoich praw zostało naruszone, masz prawo do złożenia skargi:
  • Do dyrekcji szpitala lub przychodni, w której poinformujesz o zaistniałym zdarzeniu oraz wniesiesz o wyciągnięcie prawnych konsekwencji z zachowania personelu medycznego. Ponadto możesz skierować skargę do organu założycielskiego placówki (jest to urząd gminy dla przychodni, starosty dla szpitala powiatowego, wojewody dla szpitala wojewódzkiego i Minister Zdrowia dla szpitala klinicznego).
  • Do Rzecznika Praw Pacjenta i Rzeczników przy oddziałach Narodowego Funduszu Zdrowia.
  • Do Rzecznika Odpowiedzialności Zawodowej, przy Okręgowej Izbie Lekarskiej lub Okręgowej Izbie Pielęgniarek i Położnych.
  • Na drodze postępowania karnego ścigane są przestępstwa z kodeksu karnego (m.in. nieumyślne spowodowanie śmierci lub ciężkiego uszczerbku na zdrowiu, nieumyślne narażenie na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia lub ciężkiego uszczerbku na zdrowiu, wykonanie zabiegu leczniczego bez zgody pacjenta). W przypadku zaistnienia takiej sytuacji możesz złożyć w prokuraturze doniesienie o popełnieniu przestępstwa (wystąpienie o pociągnięcie do odpowiedzialności karnej).
  • Możesz złożyć do sądu cywilnego pozew o zasądzenie na Twoją rzecz odszkodowania lub zadośćuczynienia za doznaną szkodę lub krzywdę. Pozew należy złożyć, w zależności od wartości kwoty, jaką będziesz dochodziła, w  Sądzie Rejonowym lub Okręgowym. Pozew należy skierować przeciwko zakładowi opieki zdrowotnej (świadczeniodawcy), w którym miało miejsce zdarzenie, którego następstwem była szkoda. W postępowaniu przed Sądem będą miały miejsce zastosowanie przepisy kodeksu postępowania cywilnego. Świadczeniodawca po ustaleniu przez Sąd, iż ponosi on odpowiedzialność za szkodę, będzie musiał wypłacić określoną sumę pieniędzy.
Dane zachowanie może zarówno być przestępstwem, jak i spowodować szkodę. W takiej sytuacji możliwe jest zawiadomienie prokuratora o popełnionym przestępstwie, a także wystąpienie na drogę odpowiedzialności cywilnej.

Prawa pacjenta są nie tylko Twoimi uprawnieniami. Są jednocześnie zobowiązaniem personelu do ich respektowania.

sasakawa copy

sasakawa copy

http://www.rodzicpoludzku.pl/dokumenty/grafika/konfa_szczecin_na%20www.png

sasakawa copy

jeden procent

raporty red

raporty red

zorganizuj pokaz filmu zielony

baza porodowek

iconka zamow publikacje

kobiety mowia www

sasakawa copy

iconka lektury obowiazkowe