U ludzi, tak jak u wszystkich innych ssaków, przebieg porodu uzależniony jest od działania hormonów wydzielanych w głębokich, starych ewolucyjnie strukturach mózgu, odpowiedzialnych za zachowania instynktowne. To powoduje, że poród jest niedającym się świadomie sterować mimowolnym procesem. Nie można więc nauczyć się rodzić, ale też nie jest to konieczne - każda kobieta posiada tę umiejętność, a jej ciało wyposażone jest we wszystkie niezbędne „narzędzia", dzięki którym może wydać na świat dziecko. Do tych „narzędzi" należą oczywiście budowa ciała i cały układ rozrodczy oraz hormony, które w bardzo precyzyjny sposób sterują całym procesem.

Hormony, z czego najważniejsze to oksytocyna, endorfiny, adrenalina i prolaktyna, pełnią określone funkcje, a także wpływają wzajemnie na siebie, tworząc specyficzny "koktajl hormonalny", oddziałujący zarówno na zachowanie kobiety w trakcie porodu, jak i na jej emocje. Warunkiem porodu bezpiecznego dla matki i dziecka jest niezakłócone wydzielanie hormonów. Badacze zwracają uwagę na fakt, jak mocno na przebieg porodu wpływają warunki zewnętrzne, czyli między innymi miejsce, w którym odbywa się poród i osoby, które towarzyszą kobiecie lub są w jej pobliżu. Kobiety mogą bez przeszkód rodzić swoje dzieci w miejscu i w obecności osób, które mogą zapewnić im poczucie intymności, prywatności i bezpieczeństwa. Do czynników mogących zaburzyć przebieg porodu należą, między innymi, hałas, ostre światło, zimno, głód, obecność obcych osób, nadmierne stosowanie zabiegów medycznych i badań, brak osób wspierających w otoczeniu rodzącej, a także unieruchomienie kobiety.

Oksytocyna - jest najlepiej poznanym hormonem porodowym. Odgrywa kluczową rolę na wszystkich etapach porodu, jak również po urodzeniu dziecka. Nazywana jest „hormonem miłości", bo odgrywa również znaczącą rolę w czasie aktu seksualnego i karmienia piersią. Oksytocyna wydzielana jest pulsacyjnie przez przysadkę mózgową. Powoduje skurcze macicy, jej poziom stopniowo wzrasta dzięki stymulacji receptorów rozciągania w dolnej części pochwy, w miarę zstępowania dziecka w dół, a najwyższą wartość osiąga w momencie wydawania dziecka na świat. Wysoki poziom oksytocyny po porodzie powoduje odklejenie i urodzenie się łożyska, a mocne skurcze zmniejszają ryzyko nadmiernego krwawienia lub krwotoku. Hormon ten odpowiada również za odruch uwalniania pokarmu z piersi. Oksytocyna ma również wpływ na emocje i zachowania kobiety. Wydzielana jest w dużych ilościach już w czasie ciąży, co sprawia, że kobieta jest bardziej wrażliwa i otwarta na kontakty społeczne. Oksytocyna przygotowuje kobietę na poziomie fizycznym i emocjonalnym do macierzyństwa, inicjuje zachowania opiekuńcze u matki, ma wpływ na jej emocje i postawę wobec dziecka. To dzięki niej po porodzie matka jest pełna euforii. Na ilość wydzielanej oksytocyny mają wpływ czynniki zewnętrzne: brak poczucia intymności, zbyt duża liczba osób wokół kobiety, zimno, uczucie głodu hamują jej wydzielanie. Zbyt niski poziom oksytocyny może spowodować osłabienie lub zatrzymanie skurczy lub zwiększone krwawienie po porodzie, a to z kolei - konieczność interwencji medycznej. Oksytocyna nie wydziela się w izolacji, lecz współgra z innymi hormonami. W szczególnym momencie, jakim jest pierwsza godzina po porodzie, szczytowa ilość oksytocyny połączona jest z wydzielaniem komplementarnej do niej prolaktyny.

Prolaktyna - nazywana "hormonem macierzyńskim", osiąga wysoki poziom już w czasie ciąży, ale wówczas jej efekty są blokowane obecnością innych ciążowych hormonów. Wraz z urodzeniem łożyska staje się głównym hormonem odpowiedzialnym za syntezę mleka w piersi i karmienie piersią. Prolaktyna ma również wpływ na zachowanie i emocje. Stymuluje opiekuńczo-agresywne zachowania matki - matka opiekuje się dzieckiem i jednocześnie jest gotowa go bronić. Powoduje również, że matka przedkłada zaspokojenie potrzeb dziecka nad swoje własne.

Endorfiny - wydzielane są przez przysadkę mózgową, budową chemiczną przypominają opiaty, oddziałują na te same receptory w mózgu, co petydyna, morfina czy heroina. Tak jak oksytocyna, wydzielane są w trakcie aktu seksualnego, ciąży, porodu i karmienia piersią. Wywołują uczucie euforii i przyjemności. Pojawiają się również w organizmie w sytuacji stresu lub dużego wysiłku, pomagają znieść nadmierne odczuwanie bólu. W czasie porodu beta-endorfiny powodują, że rodząca ma ograniczony kontakt z rzeczywistością, jest w swoim wewnętrznym świecie, skupiona na falującym rytmie następujących po sobie skurczów i okresów rozluźnienia. Zbyt wysoki poziom endorfin powoduje zwolnienie akcji porodowej poprzez zmniejszenie poziomu oksytocyny, a tym samym zmniejszenie bólu. Endorfiny powodują uczucie przywiązania i przynależności, odgrywają więc główną rolę w nawiązywaniu więzi między matką a dzieckiem po porodzie. Endorfiny są również obecne w mleku matki, co wprawia noworodka w stan swego rodzaju euforii i pobudzenia. Tak jak w wypadku oksytocyny, najwyższy poziom endorfin pojawia się tuż po urodzeniu dziecka, powodując niemal całkowite zniesienie bólu i uczucie olbrzymiej radości. Aby jednak tak się stało, matce potrzebny jest kontakt z dzieckiem - najlepiej, gdy leży ono na jej brzuchu lub przy piersi, a jego obecność odbierana jest wszystkimi jej zmysłami. Spadek poziomu endorfin po porodzie może być odpowiedzialny za "baby blues" (poporodowe obniżenie nastroju), którego doświadcza bardzo wiele młodych mam. W czasie porodu zbyt niski poziom endorfin może powodować zwiększenie bólu w czasie skurczów powyżej granicy tolerancji, a w konsekwencji interwencje medyczne.

Adrenalina - jest wydzielana przez gruczoł nadnerczy, zwana hormonem "walki i ucieczki". Powoduje maksymalną mobilizację organizmu, aby mógł on sprostać sytuacji zagrożenia. Ponieważ od poziomu adrenaliny niejednokrotnie zależy "być" lub "nie być", jest ona nadrzędna w stosunku do innych hormonów. Adrenalina działa antagonistycznie w stosunku do oksytocyny. W 1. okresie porodu adrenalina może zablokować jej wydzielanie, przerywając skurcze. Organizm kobiety wydziela adrenalinę w sytuacji, w której czuje się ona zagrożona, pozbawiona poczucia intymności i prywatności wskutek działania bodźców z zewnątrz, takich jak: głośne dźwięki, ostre światło, obecność obcych osób, interwencje medyczne i zbyt częste badania. W 2. okresie porodu adrenalina jest niezbędna podczas aktywacji odruchu wyparcia płodu i dostarczeniu matce dużej porcji energii, potrzebnej do sprawnego urodzenia dziecka. Wyrzut adrenaliny możemy rozpoznać po charakterystycznym zachowaniu rodzącej: dążeniu do przyjęcia pozycji wyprostowanej, potrzebie uchwycenia się kogoś lub czegoś, rozszerzonych źrenicach, nagłej potrzebie napicia się wody. Adrenalina odgrywa również ważną rolę podczas pierwszego spotkania matki z dzieckiem. Dzięki niej matka jest przytomna i czujna, gotowa do kontaktu z dzieckiem zaraz po narodzinach.
Po porodzie poziom adrenaliny gwałtownie opada, odblokowując wydzielanie potrzebnej do urodzenia łożyska oksytocyny. Aby nie zaburzać tego naturalnego procesu należy zadbać o to, aby w pomieszczeniu, w którym przebywa matka, było odpowiednio ciepło.