Pierwsze spotkanie z dzieckiem - najważniejsza godzina

Tagi: dziecko | epizjotomia | medycyna oparta na dowodach | pierwszy kontakt | poród | standard opieki okołoporodowej

Twoje pierwsze spotkanie z dzieckiem po porodzie, to ukoronowanie długiego czasu oczekiwania i przygotowywania się na jego przyjęcie. Najważniejszą potrzebą Twojego nowonarodzonego dziecka jest bliski, nieprzerwany kontakt z mamą i przyssanie się do piersi. Dziecko - ten  "najpiękniejszy ze ssaków" - żeby odpocząć po trudach porodu i łagodnie przejść do świata, w którym wszystko jest dla niego nowe (temperatura, odgłosy, światło, dotyk), potrzebuje ciepła Twojego ciała, głosu, łagodnego kołysania. Przebieg pierwszych minut i godzin po porodzie ma wpływ nie tylko na fizyczną i psychiczną kondycję dziecka tuż po porodzie, ale również na jego zdrowie w kolejnych miesiącach, a nawet latach życia.

We współczesnych społeczeństwach, w których miejscem narodzin większości dzieci jest szpital, popularną, ale szkodliwą praktyką jest oddzielanie noworodków od matek tuż po porodzie i oddawanie matkom dzieci dopiero po ich umyciu, ubraniu i wykonaniu wstępnych oględzin przez personel medyczny.
Niezakłócony, wczesny kontakt mamy z dzieckiem zaraz po porodzie jest tak ważny, że jego respektowanie, bazując na licznych doniesieniach naukowych, zaleca Światowa Organizacja Zdrowia:

  • Rozpoczęcie kontaktu "skóra do skóry" natychmiast po narodzinach (w ciągu pierwszych 5 minut),
  • nieprzerwane jego trwanie przynajmniej jedną godzinę (optymalnie do zakończenia pierwszego karmienia piersią),
  • zachęcanie matki do rozpoznania u dziecka gotowości do ssania oraz zaoferowanie jej pomocy w przystawieniu dziecka do piersi, jeśli będzie tego potrzebowała (WHO, 2006).
Od kwietnia 2011 r. w Polsce obowiązuje rozporządzenie Ministra Zdrowia, regulujące zasady postępowania podczas porodu fizjologicznego i po porodzie. Rozporządzenie nakazuje m.in., że kontakt mamy z dzieckiem bezpośrednio po porodzie, o ile nie ma przeciwskazań medycznych wynikających ze stanu matki lub dziecka, powinien przebiegać w sposób niezakłócony aż do zakończenia pierwszego karmienia. Więcej o rozporządzeniu (tzw. standardzie opieki okołoporodowej)

Co to jest kontakt "skóra do skóry"?
pierwszy-kontakt_newKontakt "skóra do skóry" oznacza, że zaraz po porodzie nagi noworodek położony jest na nagich piersiach swojej mamy. Mama może go przytulić, a później przystawić do piersi. Jeśli dziecko urodziło się o czasie i jest w dobrym stanie, to dokładne badanie malucha przez pediatrę oraz takie czynności jak wykąpanie, zmierzenie i zważenie, powinny być wykonane po zakończeniu pierwszego karmienia. Powodem oddzielenia dziecka od mamy nie może być rodzenie łożyska, oględziny krocza i łożyska, szycie naciętego lub pękniętego krocza w znieczuleniu miejscowym.


Badania naukowe potwierdzają wiele korzyści, jakie daje niezakłócony pierwszy kontakt "skóra do skóry":
  • bliskość dziecka ułatwia wyrzut hormonu zwanego oksytocyną, który powoduje obkurczenie się macicy i poród łożyska;
  • dziecko szybciej i lepiej adaptuje się do nowych warunków;
  • dziecko kolonizowane jest bezpieczną dla niego florą bakteryjną matki;
  • noworodek otrzymuje swoją pierwszą naturalną "szczepionkę". Zawdzięcza to siarze - gęstemu, żółtemu płynowi, znajdującemu się w piersi, zanim pojawi się mleko właściwe. Siara zawiera przeciwciała, chroniące dziecko przed bakteriami chorobotwórczymi;
  • przebywanie na brzuchu mamy zapewnia dziecku optymalną temperaturę, zmniejsza się ryzyko wychłodzenia organizmu;
  • Dziecko uczy się efektywnego ssania, co w przyszłości pozwala na uniknięcie wielu problemów związanych z karmieniem piersią;
  • Wczesny kontakt zwiększa szansę na długie karmienie piersią;
  • Dzieci, które miały wczesny kontakt z matką krócej i rzadziej płaczą;
  • Rodzi się szczególna więź między matką i dzieckiem, wzmacnia się instynkt macierzyński.

Kiedy kontakt "skóra do skóry" może zostać opóźniony?
Pewne szczególne sytuacje mogą wpływać na czas rozpoczęcia i przebieg pierwszego kontaktu. Są to:
  • poród drogą cięcia cesarskiego. Jeśli odbył się w znieczuleniu ogólnym, kontakt "skóra do skóry" powinien nastąpić, gdy mama jest zdolna do nawiązania świadomego kontaktu z dzieckiem - optymalnie przed upływem dwóch godzin od porodu. Jeśli w znieczuleniu przewodowym - powinno być podobnie jak po porodzie siłami natury. Kontakt z dzieckiem powinien nastąpić już na sali operacyjnej;
  • poród mnogi - pierwszy bliźniak powinien być po urodzeniu ułożony w kontakcie  "skóra do skóry". W trakcie porodu drugiego dziecka kontakt pierwszemu zapewnia ojciec lub umieszczone jest ono czasowo pod promiennikiem. Po zakończonym porodzie oba noworodki powinny być ułożone na piersiach mamy;
  • określone interwencje położnicze w III i IV okresie porodu - dotyczy to zabiegów przeprowadzanych w trybie pilnym a wymagających krótkotrwałego znieczulenia ogólnego (np. ręczne wydobycie łożyska, szycie rozległych obrażeń krocza). Kontakt "skóra do skóry" powinien być wznowiony i kontynuowany w chwili, gdy matka może ponownie nawiązać świadomie kontakt z dzieckiem.
  • poród zabiegowy.
Sytuacje te nie są jednak medycznym wskazaniem do nie podjęcia kontaktu  "skóra do skóry" lub jego przerwania.

Przeciwwskazaniem do kontaktu "skóra do skóry" nie jest także:

  • wada rozwojowa u dziecka, jeśli nie zagraża życiu i nie wymaga natychmiastowej interwencji po porodzie;
  • nosicielstwo wirusa HIV, gdyż trzymanie dziecka w ramionach nie powoduje transmisji wirusa.

Pierwszy kontakt matki z dzieckiem po porodzie nie powinien być zaburzony ani przerwany  z przyczyn organizacyjnych czy dla wygody personelu.

Co to jest Szpital Przyjazny Dziecku?
Inicjatywa "Szpitala Przyjaznego Dziecku" została stworzona i wprowadzona przez WHO i UNICEF. Bazuje na zbiorze zasad, których realizacja ma na celu promocję, ochronę i wsparcie karmienia dziecka wyłącznie piersią już od chwili jego narodzin. Celem tej ogólnoświatowej inicjatywy jest przywrócenie prawidłowego żywienia dzieci.

Szpitale, promujące karmienie piersią i spełniające 10 kryteriów programu nazwanych "10 krokami do udanego karmienia piersią", mogą ubiegać się o tytuł  "Szpitala Przyjaznego Dziecku". Jednym z kryteriów (tzw. Krok 4) jest zapewnienie przez personel medyczny matkom i dzieciom nieprzerwanego kontaktu "skóra do skóry" zaraz po porodzie. Tytuł  "Szpitala Przyjaznego Dziecku" przyznano już ponad 60 placówkom w Polsce (więcej na: www.laktacja.pl). Dyrekcja i personel tych placówek, poprzez przyjęcie tytułu, podjęli zobowiązanie przestrzegania kryteriów programu. Jeśli urodziłaś dziecko w szpitalu, posiadającym ten tytuł, masz prawo oczekiwać aktywnej pomocy i troski personelu o to, aby Twój pierwszy kontakt z dzieckiem przebiegał w niezakłócony sposób.

W Polsce tylko w 7,5% oddziałów położniczych respektuje się prawo matki i dziecka do niezakłóconego pierwszego kontaktu. W większości placówek (68%) kontakt ten ogranicza się do paru minut i zostaje przerwany na badanie, mierzenie i ważenie dziecka. Po tych zabiegach dziecko wraca do mamy (dane z akcji "Rodzić po ludzku" 2006).

Co wpływa na pierwszy kontakt mamy z dzieckiem?


Pierwszy kontakt z dzieckiem i karmienie mogą zostać zaburzone przez efekty uboczne zastosowanych w trakcie porodu farmakologicznych środków łagodzenia bólu.
  • Środki przeciwbólowe, w szczególności te z grupy opiatów (np. Dolargan) mogą niekorzystnie wpłynąć na stan noworodka, spowodować trudności w oddychaniu, osłabić jego odruchy szukania piersi i ssania.
  • Z kolei zastosowanie znieczulenia zewnątrzoponowego zwiększa ryzyko przedłużenia się porodu, interwencji operacyjnej i w konsekwencji oddzielenia matki od dziecka po porodzie.
Jeśli chcesz zwiększyć szanse na niezakłócone, spokojne pierwsze chwile z maluszkiem, pomyśl o niefarmakologicznych metodach łagodzenia bólu. Są to, między innymi: świadome oddychanie, zmiana pozycji i ruch, masaż, wejście do wanny lub pod prysznic, aroma- i muzykoterapia. Więcej powinnaś usłyszeć na zajęciach w szkole rodzenia.

Co możesz zrobić, aby zapewnić sobie i dziecku wczesny kontakt po porodzie?
Większość szpitali w Polsce stosuje procedury, które zakłócają pierwszy kontakt mamy z dzieckiem. Procedury te najczęściej podyktowane są względami organizacyjnymi lub wygodą personelu. Jeśli zatem zależy ci na kontakcie z dzieckiem po porodzie musisz wcześniej zorientować się, jakie są zwyczaje i poglądy osób pracujących w szpitalu, który wybrałaś. To pozwoli ocenić ci szanse na to, aby pierwsze chwile po porodzie rozegrały się według Twojego scenariusza. Poniżej znajdziesz pomocne pytania, które możesz zadać położnej lub lekarzowi:
  • Czy noworodek po urodzeniu kładziony jest na brzuch mamy? Jeśli tak, to na jak długo?
  • Czy praktykowane jest badanie noworodka przez pediatrę na brzuchu mamy?
  • Gdzie i kiedy odbywa się mierzenie i ważenie dziecka? Czy w pobliżu matki?
  • Czy jest możliwe na tym oddziale, aby czynności te zostały przesunięte w czasie (aż do zakończenia pierwszego karmienia)?
  • Czy noworodek zabierany jest od mamy na czas porodu łożyska i ewentualnego szycia krocza?
  • Czy ojciec może być obecny przy oględzinach, jeśli dziecko musi być oddzielone od matki?
  • Przy jakich wskazaniach medycznych dziecko musi być zabrane od matki?
pozwolcie_nam_sie_przywitacWięcej o pierwszym kontakcie mamy z dzieckiem bezpośrednio po porodzie na stronie akcji "Rodzić po ludzku - Pzowólcie nam się przywitać": www.pierwszykontakt.org

konferencje2018.jpg

sasakawa copy

sasakawa copy

sasakawa copy

jeden procent

kobiety mowia www

zorganizuj pokaz filmu zielony

baza porodowek

sasakawa copy

raporty red

iconka zamow publikacje

iconka lektury obowiazkowe