Czym jest mikrobiom i dlaczego jest ważny w naszym życiu?

Mikrobiom – to ni mniej, ni więcej jak ogół mikroorganizmów zamieszkujących dane siedlisko. Z pozoru zatem pojęcie to nie powinno być interesujące dla przeciętnego zjadacza chleba, ale jak powszechnie wiadomo, pozory mylą. Tak się bowiem składa, że dla całej rzeszy mikroorganizmów bardzo przytulne siedlisko stanowi... nasze ciało! Wirusy, grzyby, bakterie i wiele innych rodzajów mikroorganizmów zamieszkuje nas od stóp do głów – są na skórze, w śluzówce nosa, jamie ustnej, układzie pokarmowym, oddechowym i moczowo-płciowym. W dodatku jest ich bardzo dużo – szacuje się, że ilość mikroorganizmów bytujących w i na naszym ciele dziesięciokrotnie przewyższa ilość naszych własnych komórek! A gdyby je wszystkie zważyć, to okaże się, że ich łączna masa stanowi aż 1-3% naszej wagi.


Przerażające? Dla niektórych zapewne tak, ale nie ma się czego obawiać – znakomita większość bytujących w nas mikroorganizmów nie czyni nam krzywdy. Wręcz przeciwnie, obecność tych mikro lokatorów jest niezbędna dla naszego zdrowia. Mikroorganizmy te uczestniczą bowiem w wielu istotnych procesach metabolicznych w tym w: biosyntezie witamin i regulacji gospodarki węglanowo-lipidowej, wspomagają proces trawienia pokarmu, „uczą” układ odpornościowy jak rozróżnić przyjaciół od wrogów, a także wydzielają substancje przeciwzapalne.

Ba! Intensywne badania nad ludzkim mikrobiomem pokazują, że te małe stworzenia uczestniczą nie tylko w podstawowych procesach regulujących działanie naszych organizmów, stojąc tym samym na straży naszego zdrowia i modulując podatność na choroby, ale też mogą wpływać na szereg innych procesów w tym m.in. na nasz sen, a nawet decydować o płodności czy sterować zachciankami żywieniowymi – szczególnie tymi niezdrowymi.

Co więcej wydaje się, że mikrobiom może wpływać na nasz nastrój i samopoczucie psychiczne, regulując tym samym nasze zachowanie. Szczególne znaczenie ma tu najprawdopodobniej skład mikrobiomu jelitowego. Wykazano chociażby, że dzieci lękliwe i wycofane mają inny skład mikrobiomu bakteryjnego jelit niż dzieci, które są charakteryzowane jako pogodne i ekstrawertyczne. Coraz więcej danych przemawia także za związkiem stanu mikrobiomu jelitowego z depresją, a nawet autyzmem.

Innymi słowy mikrobiom ma wpływ na nasze codzienne funkcjonowanie, a każde zaburzenie w jego równowadze może odbić się na naszej podatności na różne choroby - od otyłości i cukrzycy począwszy, poprzez depresję, na nowotworach kończąc. Wspomniana równowaga jest niezwykle istotna, bowiem poszczególne mikroorganizmy tworzą skomplikowaną sieć zależności pomiędzy sobą nawzajem a komórkami naszego ciała. W związku z tym każda tak jakościowa, jak i ilościowa zmiana stanu mikrobiomu może odcisnąć niemałe piętno na naszym samopoczuciu.

Co ciekawe, dokładny skład tak gatunkowy, jak i ilościowy mikrobiomu jest unikalny dla każdego z nas w związku z czym naukowcy spekulują, że wkrótce będzie można zidentyfikować człowieka na podstawie jego mikrobiomu na zasadzie podobnej jak to mam miejsce przy identyfikacji z wykorzystaniem odcisków palców.

Nasz unikalny mikrobiom zaczyna się kształtować bardzo wcześnie - częściowa kolonizacja możliwa jest jeszcze w łonie matki, niemniej ogromne znaczenie ma sposób w jaki przyszliśmy na świat. Inny mikrobiom obserwuje się u dzieci urodzonych siłami natury, inny u tych, które na świat przyszły drogą planowanego cesarskiego cięcia, a jeszcze inny w przypadku gdy poród rozpoczął się samoistnie, ale zakończył przez cesarskie cięcie. Co więcej, nawet samo miejsce narodzenia ma znaczenie – zauważa się różnice pomiędzy mikrobiomem dzieci urodzonych w szpitalu, a tymi które na świat przyszły we własnych domach. Istotny jest również sposób karmienia – inny mikrobiom jest u maluchów karmionych wyłącznie piersią, innych u karmionych mlekiem modyfikowanym, inny u karmionych sposobem mieszanym.

Kolejnym momentem życia w którym skład mikrobiomu – zwłaszcza tego jelitowego – zmienia się drastycznie jest moment wprowadzenia posiłków stałych do diety niemowlęcia. Dojrzewanie, ciąża i przekwitanie również należą do okresów w życiu podczas, których stan mikrobiomu zmienia się dynamicznie.

Ponadto tak w przypadku dzieci, jak i dorosłych stan mikroflory bakteryjnej może ulegać modyfikacji pod wpływem drastycznych zmian diety, zmiany środowiska czy trybu życia, a także po infekcjach, gorączkach, antybiotykoterapiach, a nawet pod wpływem stresu. Ba! Przyjęcie pod dach czworonożnego przyjaciela także może nieco namieszać w naszym mikrobiomie.

Badania nad ludzkim mikrobiomem ciągle raczkują, ale każdego dnia przynoszą nowe, zaskakujące odpowiedzi. Naukowcom marzy się zaprojektowanie spersonalizowanych strategii diagnostycznych i terapii opartych o analizę mikrobiomu danego osobnika, ale to wciąż melodia przyszłości. Póki co z punktu widzenia statystycznego Kowalskiego najważniejsze jest uświadomienie sobie, że nie wszystkie mikroorganizmy to nasi wrogowie i że nadużywanie mydła antybakteryjnego oraz przesadna sterylność niekoniecznie gwarantują dobre zdrowie!

dr n. med. Alicja Kost – biotechnolożka, absolwentka Uniwersytetu Śląskiego i Śląskiego Uniwersytetu Medycznego, doula. Współautorka bloga Mataja.pl - bloga o ciąży i rodzicielstwie opartego na badaniach naukowych.

naklejka do uzytku

sasakawa copy

sasakawa copy

http://www.rodzicpoludzku.pl/dokumenty/grafika/konfa_rzeszow.png

sasakawa copy

jeden procent

raporty red

raporty red

zorganizuj pokaz filmu zielony

baza porodowek

iconka zamow publikacje

kobiety mowia www

sasakawa copy

iconka lektury obowiazkowe