Aktualizacja - polskie regulacje w zakresie opieki nad kobietą w ciąży, porodzie i po porodzie w czasie pandemii SARS-CoV-2 - dotyczy kobiet w okresie okołoporodowym

Data aktualizacji: 05.06.2020 r.

Informacje w tym artykule pochodzą ze stron Ministerstwa Zdrowia, pism przekazanych Fundacji Rodzić po Ludzku(MZ) oraz strony internetowej Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników (PTGiP) oraz Głównego inspektoratu Sanitarnego (GIS).

Kobiety zdrowe (bez podejrzenia lub potwierdzenia infekcji COVID-19):

I. Zalecenia dotyczące opieki nad kobietą w ciąży:

☑ Badania i diagnostyka prenatalna

Zalecane jest ograniczenie ilości wizyt w gabinecie do niezbędnego minimum. Modyfikacja planu wizyt powinna zostać ustalona z Tobą przez położną lub lekarza indywidualnie, tak, aby odpowiadała Twojej sytuacji zdrowotnej. Wszystkie wizyty i badania wymagające bezpośredniego kontaktu z położną lub lekarzem powinny odbywać się z zachowaniem środków bezpieczeństwa. Wizyta powinna być umówiona na konkretną godzinę, tak aby ilość czasu spędzana w placówce, także w oczekiwaniu na wizytę, była minimalna. Na wizytę powinnaś przyjść sama. Jeśli to możliwe należy korzystać z teleporad, na przykład w celu omówienia aktualnych wyników badań laboratoryjnych czy szczegółowego omówienia wykonanego USG. Praktyki położnicze powinny umożliwić kontakt telefoniczny w celu konsultacji z położną lub lekarzem. 

https://www.ptgin.pl/rekomendowana-sciezka-postepowania-dla-kobiet-w-ciazy-covid-19 

☑ Dostęp do USG

Najważniejszymi badaniami ultrasonograficznymi w trakcie ciąży są trzy badania tak zwane I, II i III trymestru. Jeśli ciąża przebiega prawidłowo powinny to być jedyne badania USG jakie zostaną Ci zaproponowane. Przed badaniem zaleca się kontakt telefoniczny z placówką w celu przeprowadzenia wywiadu epidemiologicznego, personel może zapytać Cię o występowanie objawów typowych dla infekcji COVID-19 oraz o możliwy kontakt z osobą zakażoną, taki wywiad może zostać przeprowadzony także po przybyciu do placówki. PTGiP zaleca także ograniczenie przeprowadzania badań sondą dopochwową np.: w celu oceny długości szyjki macicy oraz ogólne skrócenie czasu trwania badania i wizyty do minimum. Zostaniesz poproszona o założenie maseczki na czas przebywania w przychodni, zapytaj przed wizytą, czy placówka zapewnia takie maseczki, czy powinnaś mieć własną. Na wizytę, będziesz musiała przyjść sama, bez osoby towarzyszącej, dotyczy to także oczekiwania na wizytę w poczekalni placówki.

Jeśli potrzebujesz badania USG z powodu sytuacji nagłej (silny ból brzucha, krwawienie), skontaktuj się z osobą sprawującą opiekę w ciąży i wspólnie ustalcie dalsze postępowanie, być może zostaniesz skierowana na konsultację bezpośrednio do szpitala.  

https://www.ptgin.pl/zalecenie-sekcji-ultrasonografii-ptgip-w-zakresie-badan-usg-w-sytuacji-epidemiologicznej-covid-19 

 

 Jeśli bliska jest Ci misja Fundacji Rodzić po Ludzku i nasze działania dla kobiet, prosimy o wsparcie darowizną. Twoja darowizna umożliwi nam dalsze niesienie pomocy kobietom w czasie pandemii COVID-19, monitoring szpitali oraz interwencje prawne. Dziękujemy.

 

Dane do wpłaty: Fundacja Rodzić po Ludzku nr konta 79 1560 0013 2353 7811 8000 0001 lub szybka wpłata dotpay. Każde 10 -20 zł ma znaczenie!

 

1

 

☑ Szczepienia w czasie ciąży

W komunikacie dotyczącym wznowienia obowiązkowych szczepień ochronnych Ministerstwo zdrowia zachęca do upowszechniania szczepień na krztusiec wśród kobiet w ciąży.

https://www.gov.pl/web/zdrowie/komunikat-sprawie-wykonywania-szczepien-ochronnych-w-czasie-pandemii-covid-19 

 

☑ Szkoły rodzenia - edukacja przedporodowa

Edukacja przedporodowa refundowana przez NFZ realizowana przez położne od 21 tygodnia ciąży może się odbywać tylko z wykorzystaniem systemów teleinformatycznych i innych środków komunikacji umożliwiających zdalne przeprowadzanie konsultacji.

W przypadku realizacji edukacji przedporodowej w bezpośrednim kontakcie należy bezwzględnie przestrzegać zaleceń i wytycznych odnoszących się do ograniczenia rozprzestrzeniania się wirusa SARS-CoV-2 i zapewnienia bezpieczeństwa uczestnikom, w tym m.in.: zapewnienie 1,5 metra odległości między stanowiskami dydaktycznymi, zapewnienie dostępności do płynu do dezynfekcji rąk na bazie alkoholu przed salą dydaktyczną, sale powinny być regularnie wietrzone, a miejsca siedzące i powierzchnie dotykowe dezynfekowane przed i po każdych zajęciach. Edukacja przedporodowa realizowana w bezpośrednim kontakcie musi być poprzedzona zebraniem wywiadu epidemiologicznego i pomiarem ciepłoty ciała osób uczestniczących w zajęciach.

Sprawdź u swojej położnej POZ, przychodni, jak teraz wygląda dostępność edukacji przedporodowej.

https://www.gov.pl/web/zdrowie/aktualizacja-zalecen-w-stanie-epidemii-wirusa-sarscov2-dla-poloznych-rodzinnych-poz

☑ Pomoc psychologiczna

Jeśli czujesz, że Twój stan psychiczny się pogarsza, skontaktuj się ze swoją położną lub lekarzem, lub położną rodzinną. Jeśli czujesz, że potrzebujesz pomocy psychologicznej możesz się zwrócić po pomoc do organizacji, które w tym trudnym czasie oferują wsparcie telefoniczne, na poniższej stronie znajdziesz konkretne numery telefonów:

https://www.gov.pl/web/koronawirus/gdzie-znajdziesz-pomoc-w-przypadku-pogorszenia-stanu-psychicznego 

 

II. Zalecenia dotyczące porodu

☑ Porody rodzinne

Obecność osoby bliskiej podczas porodu jest możliwa w części placówek. To czy wybrany przez Ciebie szpital wspiera w tej chwili poród z osobą towarzyszącą i na jakich zasadach najlepiej sprawdzić bezpośrednio w placówce, ponieważ sytuacja ta zmienia się bardzo dynamicznie.

W zaleceniach Konsultantów krajowych w dziedzinie położnictwa i ginekologii oraz w dziedzinie perinatologii z dnia 22. maja, cytowanych przez Ministerstwo Zdrowia czytamy:

“ … ostateczną decyzję o obecności osoby towarzyszącej przy porodzie może podjąć kierownik podmiotu udzielającego świadczeń zdrowotnych w porozumieniu z ordynatorem oddziału położniczo-ginekologicznego,mając na uwadze lokalne względy organizacyjne, pozwalające na izolację rodzących i osób im towarzyszących od innych pacjentek. Związane z tym szczegółowe wymagania wobec rodzących i towarzyszących im osób również powinny być ustalane w oparciu o możliwości danej placówki. Jednocześnie Konsultanci wspólnie określili niezbędne minimum w przypadku dopuszczenia osoby towarzyszącej do porodu, które uwzględnia:

- wypełnienie przez osobę towarzyszącą w trakcie porodu ankiety epidemiologicznej,

- -osoba towarzysząca przez cały czas pobytu w szpitalu musi nosić maskę i rękawiczki,

- rodząca w towarzystwie osoby bliskiej przebywa w pojedynczej, indywidualnej sali porodowej wyposażone w oddzielny węzeł sanitarny,

- osoba towarzysząca może zostać wpuszczona w momencie rozpoczętego porodu i powinna opuścić oddział w ciągu 2 godzin po porodzie,

- osoby pozostające w kwarantannie lub w trakcie izolacji nie mogą uczestniczyć w porodzie i wchodzić na teren szpitala.

W związku z powyższym,mając na uwadze różnice w organizacji podmiotów leczniczych, jak również sytuację epidemiologiczną w regionie decyzje w tym zakresie pozostawia się kierownikom podmiotów udzielających świadczeń zdrowotnych.”

Niestety na stronie Ministerstwa Zdrowia brak jest aktualnych zaleceń Konsultantó Krajowych. O zalceniach możecie przeczytać w piśmie przesłanym do Fundacji przez Ministerstwo

pismo  

 

☑ Kontakt skóra do skóry

Nieprzerwany kontakt skóra do skóry, trwający dwie godziny lub dłużej, powinien być wspierany podczas porodu, jeśli stan zdrowia matki i dziecka nie wymaga natychmiastowych interwencji. Ocenę noworodka w skali Apgar można wykonać na brzuchu matki a ważenie i mierzenie mogą zostać wykonane po zakończeniu pierwszego karmienia piersią podczas kontaktu skóra do skóry. W tej sprawie nic się nie zmieniło. Nadal obowiązuje Standard Organizacyjny Opieki Okołoporodowej. Więcej o tym rozporządzeniu:

https://www.rodzicpoludzku.pl/standard-opieki-okoloporodowej/1133-kieszonkowe-wydanie-standardow-opieki-okoloporodowej-dla-niecierpliwych.html 

☑ Odwiedziny w szpitalach

Zgodnie z rekomendacją Głównego Inspektora Sanitarnego z 11 marca zawieszone zostały odwiedziny pacjentów w szpitalach. Nie będzie zatem możliwe, żeby osoba bliska odwiedziła Ciebie i dziecko podczas pobytu na oddziale położniczym. W wielu placówkach możliwe jest przekazanie niezbędnych rzeczy z pomocą personelu, jeśli Wasza hospitalizacja się przedłuży. Najlepiej ustalić z wyprzedzeniem, jakie procedury wypracował w tym zakresie wybrany przez Ciebie szpital.

https://gis.gov.pl/aktualnosci/zalecenia-glownego-inspektora-sanitarnego-dot-odwiedzin-osob-bliskich-i-wizyt-przedstawicieli-handlowych-oraz-medycznych-w-szpitalach/ 

 

III. Zalecenia dotyczące opieki po porodzie - w środowisku.

☑ Wizyta patronażowa

Skontaktuj się ze swoją położną rodzinną jeszcze w ciąży, będziesz mogła skorzystać z edukacji przedporodowej a także ustalić na jakich zasadach odbędą się wizyty po porodzie. Bardzo prawdopodobne, że położna odwiedzi Was tylko raz, a pozostałe wizyty odbędą się z wykorzystaniem systemów teleinformatycznych lub będzie możliwa rozmowa telefoniczna z położną. Przed wizytą położnej w domu powinna odbyć się rozmowa telefoniczna podczas której położna przeprowadzi z Tobą wywiad epidemiologiczny, tak aby ustalić ryzyko związane z wizytą domową. Również rozmowa na temat przebiegu porodu, wypisu ze szpitala i Waszej aktualnej sytuacji zdrowotnej odbędzie się przez telefon, tak aby bezpośredni kontakt między Tobą i dzieckiem a położną był jak najkrótszy. Wizyta w Twoim domu powinna zostać umówiona na konkretną godzinę, położna poprosi Cię o odpowiednie przygotowanie domu, szczegóły znajdziesz także na poniższej stronie internetowej:

https://www.gov.pl/web/zdrowie/aktualizacja-zalecen-w-stanie-epidemii-wirusa-sarscov2-dla-poloznych-rodzinnych-poz 

Jeśłi zależy Ci tym, by położna przyszła do Ciebie kolejny raz, koniecznie ją poinformuj o tym.

☑ Pomoc laktacyjna

Porada laktacyjna nie należy jeszcze do świadczeń refundowanych przez NFZ, jednak położne rodzinne mogą udzielać wsparcia i pomocy w ramach patronażu po porodzie zgodnie ze swoimi kompetencjami. Możesz również poszukać Certyfikowanej Doradzyni Laktacyjnej(CDL), profesjonalistki, która przeszła szkolenie w Centrum Nauki o Laktacji (CNoL). Tutaj lista:

http://cnol.kobiety.med.pl/pl/doradcy-cdl/lista-doradcow/ 

☑ Pomoc psychologiczna

Połóg to szczególny czas pod wieloma względami. Może być wymagający psychicznie i możesz odczuwać pogorszenie nastroju, jeśli jednak taki nastrój utrzymuje się więcej niż kilka dni lub jeśli odczuwasz silny niepokój skontaktuj się ze swoją położną rodzinną lub zwrócić po pomoc do organizacji, które w tym trudnym czasie oferują wsparcie telefoniczne, na poniższej stronie znajdziesz konkretne numery telefonów:

https://www.gov.pl/web/koronawirus/gdzie-znajdziesz-pomoc-w-przypadku-pogorszenia-stanu-psychicznego 

☑ Szczepienia noworodka

Szczepienia na oddziałach szpitalnych, w pierwszych dobach życia dziecka są wykonywane na dotychczasowych zasadach. Zgodnie z komunikatem Ministerstwa Zdrowia z dnia 17 kwietnia, szczepienia obowiązkowe według kalendarza szczepień zostały wznowione. Szczegóły na temat przeprowadzania szczepień w ramach POZ znajdziesz tutaj:

https://www.gov.pl/web/zdrowie/komunikat-sprawie-wykonywania-szczepien-ochronnych-w-czasie-pandemii-covid-19 

☑ Konsultacje pediatryczne

Podobnie, jak inne świadczenia w ramach POZ, konsultacje z pediatrą w przychodni zostały ograniczone i nie odbywają się rutynowe wizyty kontrolne w poradni dla dzieci zdrowych. Aby ustalić w jakiej formie może się odbyć konsultacja z lekarzem pediatrą, jeśli będzie taka potrzeba, skontaktuj się ze swoją przychodnią. Być może dostępne będą teleporady zamiast wizyt w placówce. 

Opieka nad kobietą z podejrzeniem lub potwierdzoną infekcją COVID-19 

☑  Opieka nad kobietą w ciąży

Jeśli podejrzewasz u siebie infekcję COVID-19 powinnaś postępować według wytycznych dla wszystkich osób z objawami lub podlegających kwarantannie (szczegóły znajdziesz na stronie MZ, w linku poniżej). Opiekę położniczą nad Tobą przejmie odpowiednia placówka wskazana przez wojewodę, która jest przygotowana do opieki nad kobietami w ciąży z zakażeniem COVID-19. Zachęcamy jednocześnie do pozostania w kontakcie z osobą dotychczas sprawującą opiekę w czasie ciąży, położną lub lekarzem, ponieważ to profesjonalista, który najlepiej zna Twoją historię medyczną i jego wsparcie może się okazać pomocne podczas leczenia, jeśli infekcja zostanie potwierdzona. W zależności od zaawansowania ciąży będzie także konieczne dostosowane dalszego planu opieki prenatalnej (np.: terminów badań) do Twojego statusu epidemiologicznego i aktualnego stanu zdrowia, tak, aby zminimalizować ryzyko zakażenia osób w Twoim otoczeniu ale jednocześnie zapewnić Ci opiekę położniczą dostosowaną do przebiegu ciąży. Być może niezbędne badania prenatalne zostaną wykonane podczas Twojego pobytu we wskazanym szpitalu dedykowanym osobom z COVID-19 z oddziałem położniczym.  

https://pacjent.gov.pl/podejrzewasz-ze-masz-koronawirusa 

lista szpitali jednoimiennych

 

☑ Diagnostyka prenatalna

Ppiekę nad kobietą podejrzaną o zakażenie wirusem COVID-19 lub zakażoną przejmują oddziały wskazane przez Wojewodę przygotowane do opieki nad kobietą w ciąży

 “Ministerstwo Zdrowia nie posiada zaleceń dotyczących(diagnostyki, opieki prenatalnej, hospitalizacji) w przypadku podejrzenia zakażenia COVID-19 u kobiety ciężarnej,z uwagi, na fakt, że każde postępowanie medyczne uzależnione jest od stanu zdrowia pacjentki, przebiegu ciąży,porodu i dostosowywane jest na bieżąco do jej sytuacji zdrowotnej.

(...) W opinii Konsultanta krajowego w dziedzinie położnictwa i ginekologii we wszystkich województwach zorganizowano opiekę wyznaczając odpowiednie oddziały położnicze.”

 https://www.rodzicpoludzku.pl/images/rzecznictwo/Odpowied%C5%BA_na_informacje_publiczne_i_wniosekMZ_31.03.pdf 

☑ Poród:

W odpowiedzi Ministerstwa Zdrowia z dnia 21 maja 2020 w odpowiedzi na pismo Fundacji z dnia 21 kwietnia czytamy:

“W odniesieniu do rekomendacji dotyczącej przeprowadzania cesarskiego cięcia u kobiet zakażonych COVID-19, w dniu 14 maja br.Konsultanci Krajowi w dziedzinie położnictwa i ginekologii oraz perinatologii, w związku z systematycznym pojawianiem się nowych doniesień,dotyczących ryzyka wertykalnej i śródporodowej transmisji wirusa SARS-CoV-2, które według obecnej wiedzy naukowej wydaje sią być niskie, niewskazującięciacesarskiego jako jedynej metody ukończenia ciąży i porodu u pacjentek z rozpoznaniem/podejrzeniem COVID-19, dopuszczając tym samym prowadzenie porodu drogami natury - w zależności od aktualnej sytuacji położniczej,z uwzględnieniem lokalnych warunków organizacyjnych, związanych ze stanem epidemii.”

https://www.rodzicpoludzku.pl/images/rzecznictwo/20_05_21-134_FRpL-odpMz_wniosek_o_aktualizacje_zalcen.pdf 

 

Konsultant krajowa w dziedzinie neonatologii zaleca: “Nie stosować przedłużonej transfuzji krwi z łożyska, zacisnąć pępowinę do 60 sekund po urodzeniu.” 

Pełny tekst “Zaleceń dotyczących sposobu postępowania w przypadku noworodków matek zakażonych lub z podejrzeniem COVID-19” do pobrania ze strony:

https://www.gov.pl/web/zdrowie/wytyczne-dla-poszczegolnych-zakresow-i-rodzajow-swiadczen?fbclid=IwAR1dnDlmvGxRpqhShomSO66-1xGYvnX5oouF1IH9q_-tjAh3kMqsmzc5XJ0  

 

☑ Karmienie piersią: 

Zalecenia dotyczące sposobu postępowania w przypadku noworodków matek zakażonych lub z podejrzeniem COVID-19:

“Z uwagi na brak wystarczających danych, dotyczących transmisji wirusa SARS-CoV-2 do pokarmu u kobiet z zakażeniem COVID-19, żywienie niezarażonego noworodka pokarmem chorej matki należy traktować z dużą ostrożnością. Nie zaleca się karmienia w przypadku występowania objawowej postaci zakażenia, wymagającej stosowania farmakoterapii remdesivirem czy hydroxychloroquinem. Na obecnym etapie epidemii w naszym kraju (...) nie stwierdza się znacznego obłożenia oddziałów położniczych dedykowanych do opieki nad kobietami rodzącymi i położnicami z zakażeniem COVID-19. W tej sytuacji dopuszcza się karmienie noworodka ściągniętym z piersi pokarmem matki zakażonej po uprzednim poinformowaniu jej o możliwym zagrożeniu i wyrażeniu przez nią zgody. Warunkiem koniecznym jest udział personelu medycznego oddziału w realizacji protokołu postępowania, opisującego zarówno przestrzeganie zaleceń dotyczących korzystania ze środków ochrony osobistej podczas kontaktów z położnicą, jak i procedury pozyskiwania pokarmu i przekazywania go dla dziecka (patrz zał.1). Chociaż w pojedynczych badaniach stwierdza się obecność przeciwciał przeciw SARS-CoV-2 w pokarmie matek zakażonych, to ich udział w ograniczaniu infekcji u dziecka nie jest znany. Natomiast w przypadku stwierdzenia u dziecka dodatnich wyników RT-PCR, przeciwskazaniem do karmienia piersią może być jedynie stan kliniczny matki.”

Pełny tekst “Zaleceń dotyczących sposobu postępowania w przypadku noworodków matek zakażonych lub z podejrzeniem COVID-19”

do pobrania ze strony:

https://www.gov.pl/web/zdrowie/wytyczne-dla-poszczegolnych-zakresow-i-rodzajow-swiadczen?fbclid=IwAR1dnDlmvGxRpqhShomSO66-1xGYvnX5oouF1IH9q_-tjAh3kMqsmzc5XJ0 

 

 Wytyczne międzynarodowe dotyczące opieki nad kobietą w ciąży, podczas porodu i  karmienia piersią:

 1. ZALECENIA DOTYCZĄCE POSTĘPOWANIA OKOŁOPORODOWEGO U PACJENTEK CHORYCH NA COVID-19 LUB Z PODEJRZENIEM INFEKCJI COVID-19 PODSUMOWANIE I TŁUMACZENIE WYBRANYCH STANOWISK OŚRODKÓW MIĘDZYNARODOWYCH

 

opracowanie: Anna Kwiatek Kucharska

konsultacja merytoryczna: Joanna Pietrusiewicz

sfinansowano przez Narodowy Instytut Wolności ze środków Programu Rozwoju Organizacji Obywatelskich

Rozpoczynamy KAMYKI 2020! – Chorągiew Łódzka ZHP

 

sasakawa copy

GRI

sasakawa copy

https://www.rodzicpoludzku.pl/dokumenty/aktualnosci/15102019/konfa_wroclaw_na%20www.png

sasakawa copy

jeden procent

raporty red

raporty red

zorganizuj pokaz filmu zielony

iconka zamow publikacje

kobiety mowia www

sasakawa copy

iconka lektury obowiazkowe